موضوع محدودیت افتتاح حساب بانکی دوباره سر زبانها افتاده و تبدیل به یکی از خبرسازترین مباحث اقتصادی شده است. در این مقاله نگاهی داریم به بخشنامه جدید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران که قوانین را سختتر کرده و مسیر باز کردن حسابهای بانکی را شفاف و محدود کرده است. هدف اصلی این تغییرات، نظم دادن به حسابهای پراکنده و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده مالی است.
سقف ۱۰ حساب فعال؛ پایان حسابهای بیاستفاده
بر اساس بخشنامه جدید بانک مرکزی در تاریخ ۱۴۰۴/۰۶/۳۱ (ضوابط اجرایی ناظر بر الزامات افتتاح و نگهداری حسابهای سپرده ريالی اشخاص حقيقی در مؤسسات اعتباری)، هر فرد حداکثر میتواند ۱۰ حساب فعال در کل شبکه بانکی داشته باشد. اگر تعداد حسابهای فعال از این سقف عبور کند، سیستم اجازه افتتاح حساب جدید را نمیدهد. این محدودیت در واکنش به آماری اعمال شده که نشان میدهد حدود ۶۵۰ میلیون حساب سپرده در کشور وجود دارد؛ در حالی که بسیاری از آنها عملاً بدون استفاده هستند و فقط در سیستم بانکی باقی ماندهاند.
حسابهای تعیینتکلیفنشده در سامانه سیاح؛ مانع افتتاح حساب جدید
یکی دیگر از نکات مهم این دستورالعمل، مربوط به حسابهایی است که در سامانه سیاح هنوز تعیین تکلیف نشدهاند. حسابهایی که وضعیت مشخصی ندارند، مانع افتتاح حساب جدید میشوند و صاحب آنها نمیتواند خدماتی مانند دستهچک، تسهیلات یا ابزارهای پرداخت جدید دریافت کند. به عبارتی، تا وقتی وضعیت حسابهای قبلی روشن نشود، هیچ خدمات جدیدی قابل ارائه نیست.
چرا بانک مرکزی وارد عمل شد؟
انباشت گسترده حسابهای بانکی در سالهای اخیر به یکی از دغدغههای جدی تبدیل شده بود. برخی حسابها بدون استفاده ماندهاند و بعضی دیگر در قالب طرحهایی مثل نهضت ملی مسکن، وام ودیعه مسکن یا حسابهای وکالتی خودرو افتتاح شدهاند. همین موضوع باعث شده بهطور میانگین هر ایرانی بزرگسال چندین حساب داشته باشد، در حالی که فقط از دو یا سه حساب خود استفاده واقعی میکند. این وضعیت هم هزینههای بانکی را بالا برده و هم زمینه سوءاستفادههای مالی را فراهم کرده است.
ایجاد واحدهای شناسایی مشتری (CDD) در بانکها
در چارچوب سیاست جدید، همه بانکها باید ظرف شش ماه واحدهای دائمی «شناسایی مشتری» یا CDD ایجاد کنند. این واحدها زیر نظر مدیران مبارزه با پولشویی فعالیت میکنند و وظیفه دارند افتتاح حسابها و وضعیت مشتریان را دقیقتر بررسی کنند. هدف این است که حسابهای غیرضروری یا مشکوک به حداقل برسد و اطلاعات بانکی شفافتر شود.
سامانه بستن حسابهای مازاد؛ امکان مدیریت آسانتر برای مردم
خبر خوب این است که قرار است سامانهای راهاندازی شود تا افراد بتوانند همه حسابهای خود را یکجا ببینند و اگر حسابی بلااستفاده است، درخواست بستن آن را ثبت کنند. بانکها هم موظفاند حداکثر ظرف ۱۰ روز این درخواست را اجرا کنند. این ابزار میتواند به مردم کمک کند بدون دردسر اضافی، حسابهای قدیمی و غیرضروری را مدیریت کنند.
چه کسانی نمیتوانند حساب جدید باز کنند؟
- طبق این محدودیت جدید افتتاح حساب بانکی، این افراد امکان افتتاح حساب تازه را ندارند:
- کسانی که بیش از ۱۰ حساب فعال دارند
- افرادی که حسابهایشان در سامانه سیاح تعیین تکلیف نشده
- دارندگان چک برگشتی رفعنشده
- اشخاص دارای بدهی بانکی معوق
- افرادی با اطلاعات هویتی ناقص
تا زمانی که وضعیت این موارد مشخص نشود، افتتاح حساب جدید امکانپذیر نخواهد بود.
چه مدارکی برای افتتاح حساب لازم است؟
برای افتتاح حساب معمولاً ارائه کارت ملی هوشمند، شناسنامه و تکمیل فرمهای بانکی الزامی است. در مورد حساب جاری، فرآیند اعتبارسنجی نیز انجام میشود و ممکن است مدارک تکمیلی درخواست شود.
چگونه محدودیت افتتاح حساب بانکی را مدیریت کنیم؟
اگر با پیام «عدم امکان افتتاح حساب جدید» مواجه شدید، ابتدا تعداد حسابهای فعال خود را بررسی کنید. در بسیاری از موارد، بستن یک یا دو حساب قدیمی و بلااستفاده مشکل را حل میکند. همچنین تعیین تکلیف چکهای برگشتی و بدهیهای معوق نیز ضروری است.
راهکارهای روبهرو شدن با محدودیت افتتاح حساب بانکی
با بخشنامه جدید بانک مرکزی، بسیاری از افراد ممکن است هنگام افتتاح حساب تازه با پیام «محدودیت افتتاح حساب» مواجه شوند. اصل ماجرا این است که سیستم بانکی تعداد کل حسابهای فعال شما را بررسی میکند و اگر سقف مجاز رعایت نشده باشد، اجازه افتتاح حساب جدید صادر نمیشود. خوشبختانه، چند راهکار ساده وجود دارد که میتواند این محدودیت را مدیریت کند و روند افتتاح حساب را برای شما راحتتر کند.
بستن حسابهای بلااستفاده: اگر حسابی دارید که مدتها از آن استفاده نکردهاید یا فقط برای دریافت سود باز نگه داشتهاید، بهتر است آن را ببندید تا جای خالی برای افتتاح حساب جدید باز شود.
تعیین تکلیف حسابهای نیمهفعال یا راکد: حسابهایی که در سامانه سیاح یا بانکها وضعیت مشخصی ندارند، میتوانند مانع افتتاح حساب جدید شوند. ثبت درخواست تعیین تکلیف و بستن یا فعالسازی آنها ضروری است.
برطرف کردن چکهای برگشتی و بدهیهای معوق: برای حساب جاری، داشتن سابقه چک برگشتی یا بدهی بانکی میتواند مانع صدور مجوز شود. بررسی و رفع این موارد اولین قدم برای مدیریت محدودیت است.
بهروز رسانی اطلاعات هویتی: مطمئن شوید اطلاعات شناسنامهای و کارت ملی شما در بانکها بهروز است، چون ناقص بودن اطلاعات هم میتواند مانع افتتاح حساب جدید شود.
اجتناب از افتتاح حساب غیرضروری: اگر لازم نیست، از افتتاح حساب در بانکهای متعدد یا ایجاد حسابهای جدید برای دریافت خدمات جزئی خودداری کنید. این کار کمک میکند سقف مجاز حسابها همیشه رعایت شود.
سخن آخر
در مجموع، بخشنامه جدید بانک مرکزی را میتوان تلاشی جدی برای مرتبسازی وضعیت حسابهای بانکی دانست. محدودیت سقف ۱۰ حساب، الزام تعیین تکلیف حسابهای راکد و ایجاد سامانه بستن حسابهای مازاد نشان میدهد رویکرد جدید بر شفافیت و کاهش ریسکهای مالی تمرکز دارد. شاید این تصمیم برای برخی افراد در کوتاهمدت محدودیت ایجاد کند، اما اگر بهدرستی اجرا شود، میتواند به کاهش تخلفات مالی و منظمتر شدن شبکه بانکی کشور کمک کند؛ موضوعی که در نهایت به نفع کل اقتصاد خواهد بود.
سوالات متداول
- چند حساب بانکی میتوان باز کرد؟
طبق بخشنامه شهریور بانک مرکزی، هر فرد حداکثر مجاز به داشتن ۱۰ حساب فعال در کل شبکه بانکی است. این تعداد مجموع حسابهای شما در همه بانکها را شامل میشود، نه فقط یک بانک خاص. در صورتی که به این سقف برسید، برای افتتاح حساب جدید باید ابتدا یکی از حسابهای قبلی را ببندید. - آیا محدودیت برای حساب جاری هم وجود دارد؟
بله. محدودیت فقط مربوط به حسابهای سپرده نیست. برای افتتاح حساب جاری نیز شرایط سختگیرانهتری اعمال میشود. افرادی که چک برگشتی رفعنشده یا بدهی بانکی معوق دارند، حتی اگر کمتر از ۱۰ حساب فعال داشته باشند، ممکن است اجازه افتتاح حساب جاری جدید را دریافت نکنند. - بخشنامه جدید بانک مرکزی درباره حسابها به چه معناست؟
این بخشنامه به معنای اجرای یک سیستم متمرکز نظارتی است که تعداد حسابهای هر فرد را در کل شبکه بانکی بررسی میکند. تصمیمگیری دیگر صرفاً در سطح شعبه انجام نمیشود و همه چیز از طریق سامانههای سراسری کنترل میشود. هدف، شفافیت بیشتر و جلوگیری از ایجاد حسابهای غیرضروری است.
