تقریباً همه ما هر روز با خدمات بانکی سروکار داریم؛ از کارتبهکارت و پرداخت اینترنتی گرفته تا افتتاح حساب، دریافت وام یا حتی استفاده از اپلیکیشنهای مالی. با این حال، وقتی با اصطلاحاتی مثل شبا، ساتنا، اعتبارسنجی، سپرده بلندمدت روبهرو میشویم، ممکن است دقیقاً ندانیم هر کدام چه معنایی دارند و چه کاربردی در امور مالی ما دارند. آشنایی با اصطلاحات بانکی به افراد کمک میکند تا از خدمات بانکی بهتر استفاده کنند. در این مقاله از دیجیشهر با مهمترین مفاهیم و اصطلاحات بانکی آشنا میشویم و آنها را بررسی میکنیم.
اصطلاحات بانکی چیست و چرا دانستن آن مهم است؟
اصطلاحات بانکی به مجموعه واژهها و مفاهیمی گفته میشود که در خدمات مالی و بانکی مورد استفاده قرار میگیرند. در واقع بسیاری از مشکلات و سوءبرداشتهای مالی زمانی رخ میدهند که افراد با مفاهیم پایه بانکداری آشنا نیستند. به همین دلیل، آشنایی با اصطلاحات بانکی میتواند به مدیریت بهتر امور مالی، انتخاب آگاهانهتر خدمات بانکی و استفاده آسانتر از ابزارهای نوین مالی کمک کند.
برای آشنایی بیشتر با مفاهیم و واژگان تخصصی حوزه بانکداری، میتوان به صفحه «اصطلاحات بانکداری» در ویکیپدیای فارسی مراجعه کرد. این رده مجموعهای از مقالات مرتبط با اصطلاحات، مفاهیم و ابزارهای مورد استفاده در نظام بانکی و مالی را در بر میگیرد و میتواند به عنوان یک منبع مقدماتی برای شناخت ادبیات تخصصی بانکداری مورد ااستفاده قرار گیرد.
دانلود PDF اصطلاحات بانکی و مفاهیم مالی پرکاربرد
اگر بخواهید این مفاهیم را همیشه دم دست داشته باشید، میتوانید نسخه کامل PDF اصطلاحات بانکی و مفاهیم مالی پرکاربرد را دانلود کنید. در این فایل، همه اصطلاحات بهصورت دستهبندیشده و خلاصه توضیح داده شده تا هر زمان لازم داشتید، سریع به معنی واژهها دسترسی داشته باشید.
دانلود PDF لیست اصطلاحات بانکی
دستهبندی اصطلاحات پایه بانکی
برای اینکه بتوانیم خدمات بانکی، وامها، پرداختهای اینترنتی و سایر مفاهیم مالی را بهتر درک کنیم، ابتدا باید با اصطلاحات پایه بانکی آشنا شویم. این اصطلاحات در واقع ستونهای اصلی نظام بانکداری را تشکیل میدهند. در ادامه مهمترین اصطلاحات پایه بانکی را به زبان ساده همراه با مثالهای کاربردی بررسی میکنیم.
بانک مرکزی چیست و چه وظایفی دارد؟
بانک مرکزی بالاترین نهاد پولی و بانکی هر کشور است که وظیفه نظارت بر بانکها را بر عهده دارد. این نهاد مسئول کنترل حجم نقدینگی، انتشار اسکناس، مدیریت ذخایر ارزی و طلا، نظارت بر شبکه بانکی و تدوین مقررات مالی است.
بانک و نقش آن در نظام مالی کشور
بانک یک موسسه مالی دارای مجوز است که خدماتی مانند افتتاح حساب، نگهداری سپرده، انتقال وجه، پرداخت تسهیلات و ارائه خدمات سرمایهگذاری را انجام میدهد. بانکها منابع مالی افراد و کسبوکارها را جمعآوری کرده و آنها را در قالب وام و تسهیلات در اختیار متقاضیان قرار میدهند. برای مثال، زمانی که فردی برای خرید مسکن وام دریافت میکند، بانک از منابع مالی سپردهگذاران برای تأمین این اعتبار استفاده میکند. به همین دلیل بانکها نقش مهمی در گردش پول و رشد اقتصادی دارند.
چند اصطلاح مهم از سیستم نظام بانکی
| اصطلاح مخففشده | نام کامل |
| شاپرک | شبکه الکترونیکی پرداخت کارتی |
| صیاد | سامانه یکپارچه الکترونیکی چک |
| سحاب | سامانه حواله الکترونیکی بینبانکی |
| ساتنا | سامانه تسویه ناخالص آنی تا ۲۰۰میلیون تومان |
| پایا | سامانه اتاق پایاپای الکترونیکی بیش از ۲۰۰میلیون تومان |
| پل | پرداخت لحظهای تا ۱۰۰ میلیون تومان |
| شبا | شماره حساب بانکی ایران |
| چکاوک | سامانه کلیرینگ الکترونیکی چک |
| شتاب | نظام هویتسنجی الکترونیکی بانکی |
| مرات | سامانه مدیریت رتبهبندی اعتباری تسهیلات |
| سجام | سامانه جامع اطلاعات مشتریان |
| بام | بانکداری الکترونیک ملی |
موسسه مالی و اعتباری چیست؟
موسسه مالی و اعتباری نهادی است که با جذب منابع مالی و ارائه تسهیلات فعالیت میکند، اما اختیارات آن معمولاً محدودتر از بانکها است. این مؤسسات تحت نظارت بانک مرکزی فعالیت میکنند و برخی خدمات بانکی را ارائه میدهند، اما در بسیاری از موارد امکان ارائه تمامی خدمات بانکها را ندارند.
شرکتهای پرداخت آنلاین (PSP) چه خدماتی ارائه میکنند؟
شرکتهای PSP یا ارائهدهندگان خدمات پرداخت، زیرساخت پرداخت الکترونیکی را برای کسبوکارها فراهم میکنند. درگاههای پرداخت اینترنتی، دستگاههای کارتخوان فروشگاهی و بسیاری از تراکنشهای آنلاین از طریق این شرکتها انجام میشود. شرکتهایی مانند آسان پرداخت، پرداخت الکترونیک سامان و بهپرداخت ملت از شناختهشدهترین PSPهای کشور هستند.
پرداختیار چیست و چه تفاوتی با PSP دارد؟
پرداختیارها شرکتهایی هستند که دسترسی کسبوکارهای اینترنتی به خدمات پرداخت را آسانتر میکنند. برخلاف PSPها که بهصورت مستقیم تحت مجوز شاپرک فعالیت میکنند، پرداختیارها بهعنوان واسطه میان پذیرندگان و شرکتهای PSP عمل میکنند. برای مثال، یک فروشگاه اینترنتی کوچک میتواند بهجای طی کردن فرایندهای پیچیده دریافت درگاه مستقیم، از خدمات پرداختیارهایی مانند زرینپال یا وندار استفاده کند.
شخص حقیقی و شخص حقوقی چه تفاوتی دارند؟
شخص حقیقی به هر فرد دارای هویت قانونی گفته میشود؛ یعنی همه افراد جامعه از نظر حقوقی یک شخص حقیقی محسوب میشوند. در مقابل، شخص حقوقی به سازمانها، شرکتها، مؤسسات و نهادهایی گفته میشود که طبق قانون دارای شخصیت مستقل هستند.
شرکت، بنگاه و واحد نهادی چیست؟
واحد نهادی به هر واحد اقتصادی مستقلی گفته میشود که بتواند دارایی داشته باشد، بدهی ایجاد کند و در فعالیتهای اقتصادی مشارکت کند. شرکتها و بنگاهها زیرمجموعه واحدهای نهادی محسوب میشوند.
اصطلاحات کلیدی در وام و تسهیلات
برای درک بهتر فرآیندهای مالی، شناخت اصطلاحات مربوط به وام و تسهیلات خیلی مهم است. این مفاهیم کمک میکنند بدانیم پولی که از بانک دریافت میکنیم با چه شرایطی، چه تعهداتی و با چه ساختاری باید بازپرداخت شود. در ادامه، مهمترین اصطلاحات این حوزه را به زبان ساده و کاربردی بررسی میکنیم.
وام چیست و چگونه دریافت میشود؟
وام در واقع نوعی قرض است که بانک یا مؤسسه مالی در اختیار افراد حقیقی و حقوقی قرار میدهد. دریافتکننده وام متعهد میشود مبلغ را در مدت زمان مشخص، همراه با سود توافقشده بازپرداخت کند. وامها میتوانند برای خرید مسکن، خودرو، توسعه کسبوکار یا حتی خرید کالا باشند. برای مثال، کاربران میتوانند تا سقف ۲۲۰ میلیون تومان وام فوری خرید کالا از دیجیشهر دریافت کنند.
خط اعتباری به چه معناست؟
بانک یک سقف اعتبار برای متقاضیان دریافت وام در نظر میگیرد. اگر خط اعتباری ۵۰ میلیون تومانی داشته باشید و فقط ۱۰ میلیون برداشت کنید، بهره فقط روی همان ۱۰ میلیون محاسبه میشود.
نرخ بهره وام
نرخ بهره همان پول اضافهای است که بانک بابت وام گرفتن از متقاضی مطالبه میکند. اگر ۱۰ میلیون تومان وام بگیرید و نرخ بهره ۱۰٪ باشد، باید در پایان سال ۱۱ میلیون تومان پس بدهید. هرچه نرخ بهره پایینتر باشد، وام خود را ارزانتر و بهصرفهتر دریافت کردهاید.
سود سپرده
بانک بهازای پولی که در حساب خود نگهداشتهاید، مبلغی را بهعنوان سود میدهد. اگر ۲۰ میلیون تومان در حساب با سود سالانه ۱۵٪ بگذارید، بعد از یک سال ۳ میلیون تومان سود میگیرید.
وثیقه در دریافت تسهیلات چه کاربردی دارد؟
وثیقه چیزی است که بانک برای اطمینان از بازپرداخت وام از متقاضی دریافت میکند؛ مثل سند ملک، سپرده بانکی یا ضمانتنامه. اگر فرد نتواند اقساط وام را پرداخت کند، بانک میتواند از محل وثیقه طلب خود را تسویه کند. برای مثال، در وامهای بزرگ مثل وام مسکن، معمولاً سند ملک بهعنوان وثیقه نزد بانک قرار میگیرد تا ریسک بازپرداخت کاهش پیدا کند.
جعاله در بانکداری به چه معناست؟
جعاله نوعی قرارداد است که در آن یک طرف متعهد میشود در ازای انجام یک کار مشخص، مبلغی بهعنوان پاداش پرداخت کند. در بانکداری، این قرارداد برای انجام خدماتی مثل تعمیر، ساخت یا حتی خدمات مالی استفاده میشود. برای مثال، ممکن است بانک در قالب جعاله هزینه تکمیل یک پروژه ساختمانی را تامین کند و در پایان کار، مبلغ مشخصی به مجری پرداخت شود.
مضاربه و نحوه تقسیم سود
مضاربه قراردادی است بین صاحب سرمایه (مثلاً بانک) و فردی که با آن سرمایه کار تجاری انجام میدهد. سود حاصل طبق توافق بین طرفین تقسیم میشود و اصل سرمایه متعلق به صاحب سرمایه باقی میماند. برای مثال، بانک سرمایه را در اختیار یک تاجر قرار میدهد تا واردات انجام دهد و سود حاصل طبق قرارداد بین آنها تقسیم میشود.
مشارکت مدنی چیست؟
در مشارکت مدنی، دو یا چند طرف سرمایههای خود را برای انجام یک فعالیت اقتصادی مشترک به کار میگیرند و در سود و زیان آن شریک میشوند. این مدل بیشتر در پروژههای ساختوساز یا فعالیتهای تولیدی استفاده میشود. برای مثال، بانک و یک سازنده میتوانند در ساخت یک مجتمع مسکونی بهصورت مشترک سرمایهگذاری کنند.
اصطلاحات پرکاربرد حساب و کارتهای بانکی
برای اینکه با امور بانکی آشنا شویم، باید اول سراغ حسابها و کارتها برویم؛ چون تقریباً همه تراکنشهای مالی ما از همینجا شروع میشود. این بخش از اصطلاحات بانکی کمک میکند بفهمیم پولمان کجا نگهداری میشود، چطور جابهجا میشود و هر ابزار چه کاربردی دارد.
سپرده سرمایهگذاری مدتدار چیست؟
طبق تعریف بانک مرکزی، سپرده سرمایهگذاری مدتدار نوعی حساب بانکی است که پول برای یک بازه زمانی مشخص در بانک نگه داشته میشود و در مقابل آن سود پرداخت میشود. این سپردهها معمولاً برای افرادی مناسب هستند که قصد دارند بدون برداشتهای مکرر، از سود ثابت بانکی استفاده کنند. برای مثال، فردی که مبلغی را برای یک سال در بانک سپردهگذاری میکند، در پایان دوره علاوه بر اصل پول، سود مشخصی نیز دریافت میکند.
سپرده کوتاهمدت
سپرده کوتاهمدت نوعی حساب است که امکان برداشت و واریز در آن وجود دارد و سود آن بهصورت ماهشمار محاسبه میشود. این حساب برای مدیریت نقدینگی روزمره مناسب است؛ مثلاً کسی که میخواهد هم به پولش دسترسی داشته باشد و هم سود کمی دریافت کند، معمولاً این نوع سپرده را انتخاب میکند.
سپرده بلندمدت
در سپرده بلندمدت، پول برای مدت مشخصی در بانک میماند و برداشت زودتر از موعد معمولاً باعث کاهش یا حذف سود میشود. برای مثال، اگر فردی سپرده یکساله باز کند، باید تا پایان دوره صبر کند تا سود کامل به او تعلق بگیرد.
سپرده قرضالحسنه چیست؟
سپرده قرضالحسنه حسابی است که بدون دریافت سود، برای انجام امور بانکی و مشارکت در فعالیتهای مالی بانک استفاده میشود. این حساب بیشتر جنبه خدماتی دارد و افراد از آن برای دریافت کارت بانکی یا انجام تراکنشهای روزمره استفاده میکنند.
سپرده قرضالحسنه پسانداز
این نوع حساب برای نگهداری پول بدون دریافت سود استفاده میشود و گاهی بانکها برای تشویق مشتریان، جوایز یا قرعهکشیهایی برای آن در نظر میگیرند. برای مثال، بسیاری از افراد برای پساندازهای کوچک روزمره از این حساب استفاده میکنند.
سپرده قرضالحسنه جاری
سپرده جاری بیشتر برای انجام تراکنشهای روزمره و صدور چک استفاده میشود. در این حساب امکان برداشت سریع و پرداختهای مختلف وجود دارد و معمولاً صاحبان کسبوکار از آن استفاده میکنند.
کارتهای بانکی و انواع آنها
کارتهای بانکی ابزارهای اصلی دسترسی به حسابها هستند و امکان خرید، انتقال وجه و پرداختهای آنلاین را فراهم میکنند. شناخت انواع کارتها بخش مهمی از آشنایی با امور بانکی است.
کارت نقدی: این کارت مستقیماً به حساب بانکی متصل است و هر تراکنش از موجودی واقعی حساب کم میشود. برای مثال، کارت عابر بانک معمولی که در خرید روزانه استفاده میکنیم از این نوع است.
کارت اعتباری: کارت اعتباری به کاربر امکان میدهد تا سقف مشخصی از بانک اعتبار بگیرد و بعداً تسویه کند. این کارت معمولاً برای مشتریان خوشحساب یا دارای سابقه بانکی صادر میشود.
کارت خرید: کارت خرید معمولاً برای استفاده در طرحهای خاص مثل خرید کالا یا بنهای اعتباری صادر میشود و امکان خرید تا سقف مشخص را فراهم میکند.
کارت هدیه: کارت هدیه بدون نام صادر میشود و معمولاً برای هدیه دادن مبلغ مشخصی پول استفاده میشود؛ مثل کارتهای مناسبتی که بانکها صادر میکنند.
شماره شبا چیست و چه کاربردی دارد؟
شماره شبا یک شناسه استاندارد بانکی است که برای انتقال پول بین حسابها در داخل کشور استفاده میشود. این شماره باعث میشود خطا در انتقال وجه کاهش پیدا کند و تراکنشها دقیقتر انجام شوند. برای مثال، وقتی بخواهید از یک بانک به بانک دیگر پول منتقل کنید، داشتن شماره شبا الزامی است.
کارمزد انتقال وجه
بانکها برای جابهجایی پول (مثل کارت به کارت، پایا یا ساتنا) مبلغی به عنوان کارمزد دریافت میکنند. بعضی بانکها طرحهای خاصی دارند که کارمزد کمتر یا حتی رایگان ارائه میدهند.
پرینت حساب
پرینت حساب گزارشی است از تمام تراکنشهای شما در یک بازه زمانی مشخص: واریزها، برداشتها و مانده موجودی. کاربرد روزمره: مدیریت مخارج ماهانه و بررسی تراکنشها. کاربرد رسمی: برای گرفتن وام یا ارائه به سازمانها معمولاً پرینت حساب لازم است.
| اصطلاح | توضیح کاربردی |
| سپرده بلندمدت | پول را برای مدت مشخص (مثلاً یک سال) در بانک میگذارید و سود بیشتری نسبت به حسابهای عادی میگیرید. برداشت زودتر معمولاً جریمه دارد. |
| سپرده کوتاهمدت | پول را هر زمان بخواهید میتوانید برداشت کنید، اما سود کمتری نسبت به بلندمدت دارد. |
| شماره شبا | کد ۲۴ رقمی برای انتقال وجه بین بانکی؛ برای پایا و ساتنا لازم است. |
| ساتنا | انتقال آنی مبالغ بالا (بیش از ۲۰۰ میلیون تومان) بین بانکها؛ فقط در روزهای کاری. |
| پایا |
انتقال وجه تا سقف۲۰۰ میلیون تومان؛ واریز در چند نوبت روزانه انجام میشود. |
| شاپرک | شبکه پرداخت الکترونیک؛ مربوط به کارتخوانها و پرداختهای فروشگاهی. |
| چکاوک | سامانه پردازش الکترونیکی چک؛ بدون نیاز به جابجایی فیزیکی چک. |
| کارت به کارت | انتقال سریع پول بین کارتهای بانکی؛ سقف انتقال روزانه محدود است. |
اصطلاحات مرتبط با چک و انواع آن
چک یک سند مالی است که به موجب آن صاحب حساب به بانک دستور پرداخت مبلغی به فرد دیگر را میدهد. چکها انواع مختلفی دارند و در معاملات روزمره و تجاری بسیار پرکاربرد هستند.
- چک تضمینشده: پرداخت آن توسط بانک تضمین شده و ریسک عدم پرداخت ندارد.
- چک رمزدار: برای انتقال امن پول بین بانکها صادر میشود و بانک پرداخت آن را کنترل میکند.
- چک سفید امضا: چکی است که فقط امضا دارد و مبلغ یا تاریخ در آن درج نشده است.
- چک مدتدار: چکی است که تاریخ وصول آن در آینده تعیین شده است.
- چک روز: چکی که تاریخ آن همان روز صدور است و باید همان زمان نقد شود.
- چک مسافرتی: چکی که برای استفاده در سفر صادر میشود و قابلیت نقد شدن در شعب مشخص را دارد
سفته
این سند بیشتر برای ایجاد ضمانت در قراردادها و تعهدات مالی استفاده میشود و معمولاً کنار یک قرارداد یا توافقنامه قرار میگیرد تا شرایط دقیق تعهد و نحوه بازپرداخت روشن باشد. برای مثال، وقتی فردی برای دریافت وام یا شروع یک همکاری کاری تضمین مالی لازم دارد، ممکن است از او سفته گرفته شود تا پرداخت تعهداتش تضمین شود.
| نوع چک | توضیح کاربردی |
| لاشه چک | چکی که مبلغش پرداخت شده یا تاریخش گذشته و دیگر قابل استفاده نیست. |
| چک تضمین شده | بانک تضمین میکند مبلغ چک را در موعد مقرر پرداخت کند. |
| چک رمزدار | برای انتقال پول بین بانکها؛ مبلغ بلافاصله از حساب خارج میشود. |
| چک مسافرتی | برای حمل پول در سفر؛ فقط در شعب همان بانک قابل نقد شدن است. |
| چک سفید امضا | امضا شده اما مبلغ و تاریخ ندارد؛ خطرناک و توصیه نمیشود. |
| چک روز | در اولین روز کاری پس از صدور قابل نقد شدن است. |
| چک مدتدار | تاریخ سررسیدش بعد از صدور است؛ فقط در آن تاریخ قابل نقد شدن. |
اصطلاحات بانکداری الکترونیک و پرداختهای دیجیتال
دنیای بانکداری امروز بدون ابزارهای الکترونیکی عملاً قابل تصور نیست. از خرید اینترنتی گرفته تا انتقال وجه و پرداخت قبض، همهچیز به کمک سیستمهای دیجیتال انجام میشود. در این بخش، مهمترین اصطلاحات بانکداری الکترونیک را بررسی میکنیم.
بانکداری الکترونیک چیست؟
بانکداری الکترونیک به مجموعه خدماتی گفته میشود که بدون نیاز به حضور فیزیکی در بانک و از طریق اینترنت، موبایل، خودپرداز یا سایر ابزارهای دیجیتال انجام میشود. این خدمات شامل انتقال وجه، مشاهده موجودی، پرداخت قبض و حتی دریافت تسهیلات است.
تراکنش بانکی به چه معناست؟
تراکنش بانکی به هر عملیاتی گفته میشود که باعث جابهجایی پول یا تغییر در موجودی حساب شود. مثل خرید با کارت، انتقال وجه، پرداخت قبض یا برداشت از خودپرداز.
پایانه فروش یا کارتخوان چگونه کار میکند؟
پایانه فروش (POS) دستگاهی است که امکان پرداخت با کارت بانکی را در فروشگاهها فراهم میکند. این دستگاه مبلغ را از حساب خریدار کسر کرده و به حساب فروشنده منتقل میکند.
برای مثال، هنگام خرید از سوپرمارکت، با کشیدن کارت روی دستگاه کارتخوان، مبلغ خرید بهصورت لحظهای پرداخت میشود.
درگاه پرداخت اینترنتی چیست؟
درگاه پرداخت صفحه یا سیستمی است که در سایتها و فروشگاههای اینترنتی قرار دارد و امکان پرداخت آنلاین را فراهم میکند. برای مثال، وقتی در یک فروشگاه اینترنتی خرید میکنید و وارد صفحه پرداخت بانکی میشوید، در حال استفاده از درگاه پرداخت هستید.
شبکه شتاب چیست؟
شبکه شتاب زیرساخت اصلی اتصال تمام کارتهای بانکی کشور است که امکان انجام تراکنش بین بانکهای مختلف را فراهم میکند. برای مثال، وقتی از خودپرداز بانکی غیر از بانک صادرکننده کارت پول برداشت میکنید، این تراکنش از طریق شبکه شتاب انجام میشود.
شاپرک چه نقشی در پرداختهای الکترونیکی دارد؟
شاپرک سامانهای است که تمام تراکنشهای کارتخوان و درگاههای پرداخت را مدیریت و نظارت میکند تا امنیت و استانداردهای پرداخت حفظ شود.
سامانه ساتنا و انتقال وجه فوری
ساتنا سامانهای برای انتقال مبالغ بالا بهصورت آنی بین بانکهاست. این سیستم بیشتر برای پرداختهای رسمی و شرکتی استفاده میشود. برای مثال، شرکتها برای تسویه حسابهای بزرگ خود از ساتنا استفاده میکنند؛ چون انتقال سریع و مستقیم انجام میشود.
سامانه پایا و پرداختهای دورهای
پایا سامانهای برای انتقال وجه گروهی و زمانبندیشده است که معمولاً برای پرداختهای تکراری مثل حقوق یا اقساط استفاده میشود. برای مثال، حقوق کارمندان یک شرکت ممکن است از طریق پایا و در زمان مشخص واریز شود
سیکل پایا چیست؟
سیکل پایا به زمانبندی مشخصی گفته میشود که در آن تراکنشهای پایا پردازش و واریز میشوند. برای مثال، اگر انتقال وجه خارج از ساعات کاری ثبت شود، در اولین سیکل روز کاری بعد انجام خواهد شد.
سامانه چکاوک و انتقال تصویر چک
چکاوک سامانهای برای دیجیتالی کردن فرایند وصول چک است که تصویر چک را بین بانکها منتقل میکند تا بررسی و تسویه انجام شود.
اصطلاحات تخصصی اعتبارسنجی در لندتک
با گسترش پلتفرمهای مالی آنلاین، شیوههای ارائه و بررسی وام هم تغییر کرده و موضوع اعتبارسنجی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. شرکتهای لندتک (LendTech) در همین مسیر شکل گرفتهاند؛ جایی که تصمیمگیری برای وام و اعتبار دیگر فقط به ضامن و وثیقه محدود نمیشود و رفتار مالی افراد هم نقش اصلی دارد. در ادامه، اصطلاحات تخصصی بانکی این حوزه را مرور میکنیم.
اعتبارسنجی چیست و چرا اهمیت دارد؟
اعتبارسنجی یعنی بررسی وضعیت مالی و رفتاری یک فرد برای اینکه مشخص شود چقدر قابل اعتماد است در بازپرداخت بدهیها. این بررسی معمولاً بر اساس سابقه وام، نحوه پرداخت اقساط، بدهیهای قبلی و رفتار مالی انجام میشود. برای مثال، وقتی برای یک وام آنلاین اقدام میکنید، سیستم بررسی میکند که آیا قبلاً اقساطتان را بهموقع پرداخت کردهاید یا نه. اگر خوشحساب باشید، شانس دریافت وام بیشتر میشود.
رتبه اعتباری چگونه محاسبه میشود؟
رتبه اعتباری یک عدد یا امتیاز (A تا E و فاقد رتبه) است که نشان میدهد سابقه و رفتار مالی افراد در چه وضعیتی قرار دارد. این رتبه بر اساس اطلاعاتی مثل تعداد وامها، تاخیر در پرداخت، میزان بدهی و گردش حساب محاسبه میشود. برای مثال، اگر چند بار در پرداخت اقساط تاخیر داشته باشید، حتی اگر درآمد خوبی داشته باشید، ممکن است در دریافت وام جدید با محدودیت مواجه شوید. درباره انواع رتبه اعتباری در مقاله «رتبه اعتباری چیست؟» بخوانید.
نکول و بدهی معوق به چه معناست؟
نکول یعنی زمانی که فرد نتواند بدهی یا اقساط خود را در زمان تعیینشده پرداخت کند. بدهی معوق هم به مبالغی گفته میشود که پرداخت آنها از موعد مقرر گذشته است. برای مثال، اگر قسط وام شما سررسید شود اما پرداخت نکنید، آن قسط وارد وضعیت بدهی معوق میشود و در صورت ادامه، میتواند به نکول تبدیل شود.
لندتک چیست و چه تفاوتی با بانک سنتی دارد؟
لندتک (LendTech) به پلتفرمها و شرکتهایی گفته میشود که فرایند وامدهی را بهصورت دیجیتال و سریع انجام میدهند. در این مدل، بیشتر مراحل مثل ثبت درخواست، اعتبارسنجی، تکمیل مدارک، دعوت ضامن بهصورت آنلاین انجام میشود. برای مثال، دیجیشهر یک پلتفرم ارائه وام کالاست.
آشنایی با اصطلاحات بانکی بینالمللی
آشنایی با اصطلاحات بانکی بینالمللی کمک میکند تا بهتر بفهمیم سیستم مالی جهان چطور کار میکند. در ادامه، شما را با مهمترین مفاهیم این حوزه آشنا میکنیم.
سوئیفت (SWIFT)
سوئیفت یک شبکه جهانی پیامرسانی مالی بین بانکهاست که امکان انتقال امن اطلاعات تراکنشهای بینالمللی را فراهم میکند. طبق تعریف جهانی، SWIFT یک سیستم استاندارد برای تبادل پیامهای مالی است.
IBAN
IBAN یک کد استاندارد بینالمللی برای شناسایی دقیق حسابهای بانکی است. این کد باعث میشود انتقال پول بین کشورها بدون خطا و اشتباه در شماره حساب انجام شود.
ارز (Currency)
ارز به واحد پول رسمی هر کشور گفته میشود؛ مثل دلار، یورو یا ریال. هر کشور بر اساس اقتصاد خود یک واحد پولی مشخص دارد که در معاملات داخلی و بینالمللی استفاده میشود.
نرخ ارز (Exchange Rate)
نرخ ارز یعنی ارزش یک واحد پول در برابر ارز دیگر. برای مثال، وقتی میگوییم ۱ دلار برابر ۱۵۰ هزار تومان است، در واقع نرخ تبدیل دلار به ریال را مشخص کردهایم.
Debit و Credit
Debit و Credit دو اصطلاح پایه در حسابداری و بانکداری هستند که به ترتیب به بدهکار و بستانکار اشاره دارند. Debit نشاندهنده کاهش موجودی حساب و Credit نشاندهنده افزایش آن است. برای مثال، وقتی پولی از حساب شما برداشت میشود، در ستون Debit ثبت میشود و وقتی پول واریز میشود، در ستون Credit قرار میگیرد.
سخن آخر
در این مقاله، در کنار هم مهمترین مفاهیم و اصطلاحات بانکی را بررسی کردیم؛ از حسابها و کارتهای بانکی گرفته تا خدمات الکترونیکی، تسهیلات و حتی مفاهیم تخصصیتر مثل اعتبارسنجی و اصطلاحات بینالمللی. هدف این بود که تصویر واضحتری از دنیای بانکداری داشته باشیم و بتوانیم هنگام استفاده از خدمات مالی، تصمیمهای دقیقتر و آگاهانهتری بگیریم.
سوالات متداول
- اصطلاحات بانکی چیست؟
اصطلاحات بانکی مجموعهای از واژهها و مفاهیم هستند که در خدمات مالی مثل حساب، وام، کارت بانکی و انتقال وجه استفاده میشوند. آشنایی با آنها کمک میکند بهتر از خدمات بانکی استفاده کنیم و دچار سردرگمی نشویم. - مهمترین اصطلاحات مربوط به وام کدامند؟
از مهمترین اصطلاحات وام میتوان به وثیقه، سود تسهیلات، اقساط، نکول، اعتبارسنجی و ضمانت اشاره کرد. این مفاهیم شرایط دریافت و بازپرداخت وام را مشخص میکنند. - تفاوت ساتنا و پایا چیست؟
ساتنا برای انتقالهای فوری و مبالغ بالا استفاده میشود و معمولاً بهصورت آنی انجام میگیرد. اما پایا برای پرداختهای دورهای مثل حقوق یا اقساط است و در سیکلهای زمانی مشخص پردازش میشود. - اعتبارسنجی چه تاثیری در دریافت وام دارد؟
اعتبارسنجی میزان خوشحسابی و رفتار مالی فرد را بررسی میکند و بر اساس آن، رتبه اعتباری تعیین میشود. هرچه رتبه بهتر باشد، شانس دریافت وام بیشتر و شرایط آن مناسبتر خواهد بود. - آیا امکان دانلود نسخه PDF این مفاهیم وجود دارد؟
بله، نسخه کامل این مفاهیم بهصورت PDF آماده شده تا بتوانید همه اصطلاحات بانکی را یکجا و بهصورت دستهبندیشده در اختیار داشته باشید و هر زمان نیاز داشتید به آن مراجعه کنید.
